طراحی معماری

طراحی معماری ساختمان یا طراحی ویلا مدرن به فرایندی می گویند که در آن فضاهای مختلف به شکل نقشه های معماری به تصویر کشیده می شوند. دفتر معماری تلاش می کند تا در طی سه مرحله کلی فاز صفر معماری، فاز یک و دو معماری این کار را به دو شکل طراحی فرم گرا یا عمل گرا به سرانجام برساند. برای به سرانجام رسیدن این موضوع نیاز است که دستورالعمل ها، الگو و مدل های مختلف توسط معمار لحاظ شوند تا به یک طرح کلی که در نهایت توسط کارفرما تعیین و تأیید می گردد برسد. در واقع معماران باید با چیدن راهکارهای مختلف در طراحی معماری، تغییرات مختلف براساس محدودیت های موجود مثل بودجه، ایرادات فنی و شهرداری و وضعیت خاص پروژه را به وجود آورده و طراحی معماری را نزدیک به نظر مشتریان بچیند.

پیش نیازهای طراحی معماری

در طراحی ویلا مدرن و آپارتمان ها، معمار باید ابتدا پیش نیازهای آن را برطرف کرد تا بتوان طبق مراحل آن پیش رفت. پیش نیازهای طراحی معماری اشاره به مواردی دارند که با انجام آنها یک طراحی حرفه ای و اصولی انجام خواهد گرفت. پیش نیازهای شروع روند طراحی معماری عبارتند از:

• مشخص کردن نقاط ضعف و قوت

در این مرحله باید یک بررسی جامع و کامل از کلیات پروژه انجام بگیرد که برای این کار می توان از بررسی های میدانی، چک کردن موقعیت بنای ساختمان، داده های موجود، مقررات منطقه و ضوابط شهرداری، درخواست های کارفرما و نیازهای موجود کمک گرفت. بنابراین بخشی از این کارها به منظور شناخت فرصت ها و محدودیت ها و نقاط ضعف و قوت و بخشی دیگر به منظور امکان سنجی و موفقیت آمیز بودن پروژه با توجه به وضعیت فعلی و تحلیل های بازار است.

• شناخت کامل انتظارات کارفرما و تعیین اهداف

یک پیش نیاز بسیار مهم در طراحی معماری این است که اساسا معماران و مهندسین کاملا توجیه باشند که انتظارات و خواسته های کارفرما چیست که قبل از شروع طراحی باید مشخص شود مثلا چه طرحی مدنظر دارد، روی چه سازه ای می خواهد پیاده سازی کند و خواسته های کارفرما برحسب نوع سازه و مصالح و نیروی کار و غیره چیست.

• کسب اطلاعات در خصوص مکان پروژه

در طراحی معماری مرحله پیش نیاز بسیار مهمی به نام دریافت اطلاعات سایت پروژه وجود دارد. در طراحی های معماری باید به خوبی مشخص باشد که پروژه چه وضعیتی دارد، در کجا واقع شده، چه ارتباطی با سایر ساختمان ها و محیط اطراف دارد، تغییرات اقلیمی و محیط زیستی اطراف چگونه است و غیره. در این مرحله است که کلیه اطلاعات در اختیار طراحان و معماران جهت طراحی کامل قرار می گیرند.

مراحل طراحی معماری

طراحی معماری ابتدا نیاز به گذر کردن از یکسری پیش نیازها دارد که به طور کامل صحبت کردیم و پس از آن تازه مراحل طراحی معماری شروع می شوند. هر یک از این مراحل وابسته به مراحل قبلی خود هستند و هر گونه اشتباه باعث اختلال در کار فازهای بعدی خواهد شد. در ادامه هر یک از این مراحل یا فازهای طراحی معماری را به شکل مختصر توضیح می دهیم.

• طراحی فاز صفر معماری

فاز صفر معماری منظور مطالعات معماری است یا به عبارت دیگر مرحله و فازی که در آن در خصوص اقلیم منطقه، شرایط معماری، ضوابط و قوانین، چارچوب و استانداردها، مقاومت و تست خاک، وضعیت ژئوتکنیکی منطقه و بررسی امکان اجرای فرایند معماری ساختمان و غیره مطالعات دقیقی صورت می گیرد. بنابراین در فاز صفر معماری هدف این است که با انجام این مطالعات وضعیت و توجیه پذیری یک پروژه معماری هم از لحاظ فنی و اقتصادی و هم از لحاظ اجتماعی و اصول معماری و ساخت و ساز بررسی شود که آیا تأییدیه های لازم را می گیرد یا خیر.

• طراحی فاز یک معماری

طراحی در فاز یک معماری مرحله اجرایی اطلاعات به دست آمده در فاز صفر است که به شکل طرح و نقشه اولیه پیاده سازی می شوند. در نقشه های اولیه مواردی مثل پلان و مقاطع و طرح های معماری را می بینید که با مشورت کارفرما اصلاحات لازم پیاده سازی شده و فصل مشترک آنها برای گرفتن مجوزهای فاز اجرایی ساخت و ساز به سازمان های مربوطه ارسال می شود. بنابراین همانطور که مشخص است فاز یک معماری مابین فاز مطالعاتی و اجرایی است به همین دلیل بسیار مهم است که اطلاعات مرحله قبل به خوبی پیاده سازی شوند و پایه خوبی برای فاز عملیاتی باشد.

باید دقت کرد که برخی طراحان و معماران تصور می کنند که چون در فاز دو معماری نقشه های اولیه با جزئیات کامل ترسیم شده و با مقررات و ضوابط مهندسی تطبیق داده می شوند در فاز یک خبری از طراحی معماری نیست که کاملا غلط است. دلیل غلط بودن این طرز فکر این است که فقط در همین مراحل است که با کمترین هزینه امکان اصلاحات وجود دارد و در فاز اجرایی هر گونه اشتباهی که از مراحل قبلی باقی مانده باشد با هزینه های سنگین روبرو خواهد شد. بنابراین در فاز یک معماری، برنامه ریزی و طراحی به شکل فیزیکی به همراه تقسیم کردن فضاها، طراحی حجم و فضاهای مختلف با جزئیات سازه ای و رسم نقشه و ارائه پروپوزالی از پلان نهایی انجام می پذیرند.

• طراحی فاز دو معماری

فاز دو معماری فاز عملیاتی و اجرایی است به نحوی که نقشه های طراحی شده در فاز یک طراحی شده اند این بار با دقت حداکثری و انطباق پیدا کردن با مقررات ملی ساختمان باز طراحی می شوند. بنابراین شاهد تغییرات و اصلاحات جزئی هستیم و ماهیت نقشه های ساختمانی فاز یک ثابت باقی می ماند و در پروژه هایی که تغییر می کنند بخاطر همان تصور غلطی است که در مورد آن صحبت کردیم. پس از انطباق با مقررات ملی ساختمان و باز طراحی شدن نقشه های فاز یک، پلان نهایی به پیمانکار داده می شود. از طرفی مهندس معمار، نقشه های طراحی شده در فاز یک را در این مرحله با نقشه های سازه و تأسیسات هم تطبیق می دهد.